Wat is PrEP? PrEP eenvoudig uitgelegd
PrEP is medicatie die mensen zonder hiv kunnen gebruiken om zich tegen hiv te beschermen.
Als je overweegt PrEP te gebruiken, heb je waarschijnlijk een aantal vragen: Hoe werkt PrEP? Wat doet het in je lichaam? Hoe goed beschermt het tegen hiv? En is PrEP geschikt voor mij?
Hier vind je de belangrijkste informatie om PrEP beter te begrijpen en rustig te bepalen of het bij je past.
Weet je al dat je PrEP wilt gebruiken?
Wat is PrEP?
Bescherming tegen hiv voordat je mogelijk met het virus in contact komt
PrEP staat voor pre-expositieprofylaxe. 'Pre-expositie' betekent vóór een mogelijk contact met hiv. 'Profylaxe' betekent dat je een infectie probeert te voorkomen.
PrEP is een vorm van hiv-preventie met medicijnen die je gebruikt voordat je mogelijk met hiv in contact komt.
PrEP is bedoeld voor mensen die geen hiv hebben. Als je PrEP op de juiste manier gebruikt, kan het de kans op een hiv-infectie zeer sterk verkleinen.
Waartegen beschermt PrEP?
PrEP beschermt tegen hiv. Het beschermt niet tegen andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) zoals chlamydia, gonorroe of syfilis. PrEP voorkomt ook geen zwangerschap.
Daarom blijven regelmatige soa-tests en medische controles belangrijk voor je seksuele gezondheid.
Hoe werkt PrEP in je lichaam?
PrEP helpt voorkomen dat hiv zich in je lichaam kan vestigen
Om te begrijpen hoe PrEP werkt, is het handig om eerst te kijken wat hiv doet nadat het je lichaam is binnengedrongen.
Hiv infecteert bepaalde cellen van het afweersysteem. Zodra het virus zo'n cel is binnengedrongen, gebruikt het processen in die cel om zich te vermenigvuldigen. De nieuwe virusdeeltjes kunnen vervolgens andere cellen infecteren.
PrEP grijpt al vroeg in dit proces in.
PrEP-medicijnen bevatten antiretrovirale werkzame stoffen. Na inname neemt je lichaam deze stoffen op en komen ze terecht in je bloed en in de weefsels waar ze nodig zijn.
Als hiv daarna je lichaam binnenkomt, zijn de werkzame stoffen al aanwezig. Ze blokkeren een belangrijk proces dat hiv nodig heeft om zich te vermenigvuldigen. Zo wordt de kans veel kleiner dat het virus zich in je lichaam kan vestigen en een blijvende infectie veroorzaakt.
Hoe PrEP beschermt in 4 eenvoudige stappen
Je neemt PrEP in
Je slikt de tablet en je lichaam neemt de werkzame stoffen op.
De werkzame stoffen verspreiden zich in je lichaam
De werkzame stoffen van PrEP zijn aanwezig in je bloed en in de weefsels waar ze nodig zijn.
Hiv kan je lichaam binnenkomen
Bij mogelijke blootstelling aan hiv kan het virus in contact komen met cellen die het normaal gesproken zou infecteren.
PrEP remt de vermenigvuldiging van hiv
De werkzame stoffen blokkeren een belangrijk proces dat hiv nodig heeft om zich te vermenigvuldigen. Daardoor kan worden voorkomen dat een hiv-infectie zich in het lichaam vestigt.
Hoe effectief is PrEP?
PrEP biedt een zeer hoge bescherming tegen hiv
Bij correct gebruik beschermt PrEP zeer effectief tegen hiv. Het is belangrijk dat er op het moment van mogelijke blootstelling aan hiv voldoende werkzame stof in je lichaam aanwezig is. Daarom is het belangrijk om PrEP te gebruiken volgens het innameschema dat bij jou past. Vergeten tabletten of op een verkeerd moment beginnen of stoppen met PrEP kunnen de bescherming verminderen.
Beschermt PrEP voor 100%?
Geen enkele preventiemethode biedt een absolute garantie. Bij correct gebruik biedt PrEP echter een zeer hoge bescherming tegen hiv.
Belangrijk: PrEP beschermt niet tegen andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's).
Voor wie is PrEP geschikt?
Is PrEP misschien iets voor mij?PrEP is bedoeld voor mensen zonder hiv die een verhoogd risico lopen om hiv op te lopen.
Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als je tijdens seks mogelijk aan hiv wordt blootgesteld en andere beschermingsmaatregelen niet altijd voldoende bescherming bieden.
Er bestaat niet één bepaald type persoon voor wie PrEP bedoeld is. Het gaat niet alleen om de groep waartoe je behoort, maar vooral om de vraag of je in jouw persoonlijke situatie een verhoogd risico op hiv loopt.
Deze voorbeelden vormen geen checklist. Je hoeft jezelf niet in een bepaalde categorie te herkennen om voor PrEP in aanmerking te komen.
Of PrEP medisch gezien geschikt voor je is, moet altijd individueel worden beoordeeld.
PrEP kan bijvoorbeeld geschikt voor je zijn als:
- Je een man bent die seks heeft met mannen en daarbij een verhoogd risico op hiv loopt.
- Je sekswerker bent en tijdens je werk een verhoogd risico op hiv loopt.
- Je aan swingen doet en biseksuele seksuele contacten hebt waarbij sprake is van een verhoogd risico op hiv.
- Je soms seks hebt zonder condoom.
- Je wisselende sekspartners hebt.
- Je seks hebt met mensen van wie je de hiv-status niet kent.
- Je een manier zoekt om jezelf tegen hiv te beschermen waarbij je zelf de regie hebt.
- Je door jouw persoonlijke omstandigheden mogelijk een verhoogd risico loopt om aan hiv te worden blootgesteld.
Is PrEP alleen voor homoseksuele mannen?
Nee. PrEP is niet gebonden aan je gender of seksuele oriëntatie.
PrEP wordt vaak geassocieerd met homoseksuele en biseksuele mannen, omdat het binnen deze groepen een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van hiv.
Maar PrEP is niet alleen bedoeld voor mannen die seks hebben met mannen.
Afhankelijk van je persoonlijke kans om hiv op te lopen en je medische situatie kan PrEP geschikt zijn voor mensen van verschillende genders en seksuele oriëntaties.
Het gaat om jouw persoonlijke situatie en de kans dat je met hiv in contact komt, niet om het hokje waarin je past.
Wat als mijn partner hiv heeft?
De behandeling van hiv heeft ook de hiv-preventie veranderd.
Mensen met hiv die een effectieve behandeling krijgen en bij wie de hoeveelheid virus in het bloed blijvend ondetecteerbaar is, dragen hiv niet over tijdens seks.
Als de viral load van je partner blijvend ondetecteerbaar is, is PrEP mogelijk niet medisch noodzakelijk alleen omdat je partner hiv heeft.
Natuurlijk kunnen er persoonlijke redenen zijn om PrEP toch met een arts of andere zorgverlener te bespreken.
Belangrijk: leven met hiv betekent niet automatisch dat iemand hiv kan overdragen.
PrEP, PEP of condooms: wat is het verschil?
| PrEP | PEP | Condooms | |
|---|---|---|---|
| Wanneer? | Vóór mogelijke blootstelling aan hiv | Na mogelijke blootstelling aan hiv | Tijdens de seks |
| Bescherming tegen hiv? | Ja | Noodbehandeling na mogelijke blootstelling aan hiv | Ja, bij correct gebruik |
| Bescherming tegen andere soa's? | Nee | Nee | Kan het risico op veel soa's verminderen |
| Kort uitgelegd | PrEP is een preventieve behandeling tegen hiv die je vooraf plant. Je gebruikt PrEP vóór en tijdens perioden waarin je bescherming tegen hiv nodig hebt. | PEP staat voor postexpositieprofylaxe . Het is een medische noodbehandeling na mogelijke blootstelling aan hiv en moet zo snel mogelijk worden gestart. PEP is dus geen preventiemethode voor langdurig gebruik, maar bedoeld voor situaties waarin mogelijke blootstelling aan hiv al heeft plaatsgevonden. |
Condooms kunnen beschermen tegen hiv en tegelijkertijd het risico op veel andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) verminderen. |
PrEP, PEP en condooms hebben dus verschillende functies. Welke vorm van hiv-preventie het beste bij je past, hangt af van jouw persoonlijke situatie.
Is PrEP veilig?
Regelmatige medische controles zijn belangrijk voor een veilig gebruik van PrEP
PrEP wordt over het algemeen goed verdragen. Net als andere medicijnen kan PrEP echter bijwerkingen veroorzaken.
Sommige mensen ervaren in het begin tijdelijke klachten, terwijl veel mensen geen noemenswaardige bijwerkingen hebben.
Vooral het controleren van je nierfunctie is belangrijk, omdat de medicijnen die voor orale PrEP worden gebruikt invloed kunnen hebben op de werking van je nieren.
Ook je hepatitis B-status is belangrijk, omdat de werkzame stoffen in PrEP ook werkzaam zijn tegen hepatitis B.
Daarom is het belangrijk om niet zomaar met PrEP te beginnen zonder eerst de benodigde medische onderzoeken te laten uitvoeren.
Wat heb ik nodig voordat ik met PrEP begin?
Eerst zijn er een paar belangrijke controles nodig
Voordat je met PrEP begint, moet worden vastgesteld dat je geen hiv hebt en dat PrEP medisch gezien geschikt voor je is.
|
Hiv-test
|
PrEP is bedoeld voor mensen zonder hiv. Daarom moet vóór de start worden uitgesloten dat je al een hiv-infectie hebt. |
|---|---|
|
Nierfunctie
|
Je nierwaarden worden gecontroleerd voordat je met PrEP begint en tijdens het gebruik regelmatig opnieuw onderzocht. |
|
Hepatitis B
|
Als je tegen hepatitis B bent gevaccineerd en je vaccinatiebescherming is vastgelegd, is een nieuwe routinematige hepatitis B-test normaal gesproken niet nodig. Als je niet bent gevaccineerd, wordt je hepatitis B-status vóór de start met PrEP en daarna jaarlijks gecontroleerd. Dit is belangrijk omdat de werkzame stoffen in PrEP ook tegen hepatitis B werken. |
|
Hepatitis C
|
Voordat je met PrEP begint, wordt een hepatitis C-test uitgevoerd. Daarna vindt de controle één keer per jaar plaats om een mogelijke infectie vroegtijdig op te sporen. |
|
Soa-screening
|
PrEP beschermt je tegen hiv, maar niet tegen andere seksueel overdraagbare aandoeningen. Regelmatige soa-tests blijven daarom een belangrijk onderdeel van de zorg voor je seksuele gezondheid. |
Deze onderzoeken zijn geen formaliteit. Ze helpen ervoor te zorgen dat je PrEP veilig kunt gebruiken.
Hoe gebruik je PrEP?
PrEP hoeft niet voor iedereen op precies dezelfde manier te worden ingenomen. Afhankelijk van jouw situatie en het medische advies kun je PrEP dagelijks gedurende een langere periode gebruiken, of voor kortere perioden rondom momenten waarop je bescherming tegen hiv nodig hebt.
Vooral belangrijk is:
Wanneer beginnen → Hoe verder innemen → Wanneer veilig stoppen
Voor een betrouwbare bescherming moet er namelijk op het juiste moment voldoende werkzame stof in je lichaam aanwezig zijn.
In onze uitgebreide PrEP-gebruiksgids leggen we uit hoe dagelijkse PrEP en PrEP op aanvraag werken, wanneer je moet beginnen en stoppen, wat je moet doen als je een tablet bent vergeten en hoe je PrEP kunt meenemen op reis.
Verandert PrEP mijn seksleven?
Mensen kiezen om verschillende redenen voor PrEP:
- Voor sommige mensen betekent PrEP dat ze een manier hebben om zich tegen hiv te beschermen waarover ze zelf de controle hebben.
- Anderen voelen zich dankzij PrEP zekerder en ervaren mogelijk minder angst rondom hiv, bijvoorbeeld in situaties waarin condooms niet altijd worden gebruikt.
- En voor sommige mensen wordt het gebruik van PrEP gewoon een vanzelfsprekend onderdeel van de zorg voor hun seksuele gezondheid.
PrEP betekent niet dat je je geen zorgen meer hoeft te maken over andere aspecten van je seksuele gezondheid. Regelmatige hiv- en soa-tests en de noodzakelijke medische controles blijven belangrijk.
Maar bescherming tegen hiv hoeft er niet voor iedereen hetzelfde uit te zien.
Het gaat erom een oplossing te vinden die medisch gezien bij je past en die je op een haalbare manier in je dagelijks leven kunt inpassen.
Hoe ziet het dagelijks leven met PrEP eruit?
PrEP kan onderdeel worden van je dagelijkse routine
Als je dagelijks PrEP gebruikt, kan het innemen van een tablet al snel een vast onderdeel van je dagelijkse routine worden.
Een herinnering op je smartphone, een pillendoosje of het koppelen van je PrEP-inname aan een bestaande gewoonte, zoals tandenpoetsen, kan je helpen om je tabletten niet te vergeten.
Ook op reis kun je PrEP blijven gebruiken. Neem voldoende tabletten mee voor de hele reis, zorg bij voorkeur voor een kleine extra voorraad en controleer vóór een buitenlandse reis of er invoerregels voor medicijnen gelden.
Als je PrEP alleen tijdens bepaalde perioden gebruikt, is het extra belangrijk om op het juiste moment te beginnen en te stoppen.
Alle praktische tips vind je in onze PrEP-gebruiksgids:
Wat kost PrEP?
In Nederland kun je PrEP krijgen via verschillende zorgaanbieders. Welke mogelijkheden er voor jou zijn en welke kosten daarbij komen kijken, hangt onder andere af van waar je de zorg ontvangt en welke onderzoeken en begeleiding nodig zijn.
Via Soapoli-online kun je je informeren over PrEP-zorg en de bijbehorende kosten. Zo kun je vooraf bekijken welke mogelijkheden er zijn en waar je rekening mee moet houden.
Op onze pagina over PrEP-kosten leggen we uit welke kosten bij het starten of voortzetten van PrEP kunnen komen kijken en welke zorg daarbij hoort.
Jouw weg met PrEP
PrEP begrijpen
Ontdek hoe PrEP werkt, hoe het je tegen hiv beschermt en of PrEP bij jou zou kunnen passen.
PrEP-controles laten uitvoeren
Ontdek welke hiv-tests, nierfunctiecontroles, hepatitis-onderzoeken en soa-tests nodig zijn vóór en tijdens het gebruik van PrEP.
Bekijk de PrEP-controlesInzicht in de kosten
Bekijk welke kosten bij PrEP-zorg kunnen komen kijken en welke onderzoeken en begeleiding daarbij horen.
Bekijk de PrEP-kostenPrEP op de juiste manier gebruiken
Lees alles over dagelijkse PrEP en PrEP op aanvraag, wanneer je moet beginnen en stoppen, vergeten tabletten en het gebruik van PrEP op reis.
Lees hoe je PrEP gebruiktPrEP online regelen
Ontdek welke mogelijkheden er zijn om je PrEP-zorg online te regelen en welke stappen daarvoor nodig zijn.
Ontdek hoe je PrEP kunt regelenJouw PrEP. Jouw gezondheid. Alles op één plek.
Met je persoonlijke Soapoli-online-account houd je eenvoudig en discreet overzicht over je PrEP-zorg. Van je bestellingen en beschikbare testresultaten tot persoonlijke berichten en belangrijke informatie: alles overzichtelijk op één plek.
Overzicht van je bestellingen
Bekijk je eerdere bestellingen eenvoudig en overzichtelijk.
Je testresultaten bekijken
Je beschikbare testresultaten op één centrale plek.
Persoonlijke berichten
Ontvang persoonlijke informatie van ons medisch team.
Belangrijke herinneringen
Informatie over PrEP-gebruik, medische controles en vervolgstappen.
Welkom in je account
Jouw persoonlijke gezondheidsoverzicht
Mijn bestellingen
Overzicht van je bestellingen
Mijn resultaten
Je testresultaten bekijken
Mijn berichten
Informatie van je medisch team
Mijn herinneringen
Belangrijke informatie over je PrEP
Veelgestelde vragen
Heb je nog vragen over PrEP? Hier vind je antwoorden op de meestgestelde vragen.
Wat betekent PrEP?
PrEP staat voor pre-expositieprofylaxe. Het is een vorm van hiv-preventie waarbij mensen zonder hiv medicijnen gebruiken om zich te beschermen tegen een mogelijke hiv-infectie.
Hoe werkt PrEP?
Bij correct gebruik zijn de werkzame stoffen van PrEP al in je lichaam aanwezig wanneer je mogelijk met hiv in contact komt. Als hiv je lichaam binnendringt, verstoren deze stoffen een belangrijk proces dat het virus nodig heeft om zich te vermenigvuldigen. Daardoor kan worden voorkomen dat een hiv-infectie ontstaat.
Hoe effectief is PrEP?
Bij correct gebruik biedt PrEP een zeer hoge bescherming tegen hiv. Het is belangrijk dat er op het moment van een mogelijk hiv-contact voldoende werkzame stof in je lichaam aanwezig is.
Beschermt PrEP ook tegen andere soa's?
Nee. PrEP beschermt tegen hiv, maar niet tegen andere soa's zoals chlamydia, gonorroe of syfilis. Daarom blijven regelmatige soa-tests belangrijk.
Is PrEP alleen voor homoseksuele of biseksuele mannen?
Nee. PrEP kan geschikt zijn voor mensen van verschillende genders en seksuele oriëntaties. Het gaat om je persoonlijke situatie en de kans dat je hiv oploopt, niet om je identiteit.
Kan ik PrEP gebruiken als mijn partner hiv heeft?
Als iemand met hiv een effectieve behandeling krijgt en de hoeveelheid virus in het bloed duurzaam ondetecteerbaar is, wordt hiv niet via seks overgedragen. Dit wordt U=U (Undetectable = Untransmittable) genoemd: niet detecteerbaar = niet overdraagbaar.
Of PrEP in jouw persoonlijke situatie extra voordelen biedt, kun je bespreken met een zorgverlener.
Is PrEP hetzelfde als PEP?
Nee. PrEP gebruik je preventief vóór een mogelijk hiv-contact. PEP is een medische noodbehandeling ná een mogelijk hiv-contact en moet zo snel mogelijk worden gestart.
Moet ik een hiv-test doen voordat ik met PrEP begin?
Ja. Voordat je met PrEP begint, moet worden vastgesteld dat je geen hiv hebt.
Waarom wordt mijn nierfunctie gecontroleerd?
De medicijnen die worden gebruikt voor orale PrEP kunnen bij sommige mensen invloed hebben op de nierfunctie. Daarom zijn nierfunctiecontroles vóór de start en tijdens het gebruik van PrEP een belangrijk onderdeel van veilige medische begeleiding.
Heb ik een recept nodig voor PrEP?
Ja. PrEP-medicijnen zijn in Nederland alleen op recept verkrijgbaar. Voor en tijdens het gebruik zijn medische onderzoeken en controles nodig.
Moet ik PrEP elke dag innemen?
Niet altijd. Afhankelijk van je persoonlijke situatie en medisch advies kun je PrEP dagelijks gebruiken of gedurende bepaalde periodes.
PrEP op aanvraag is niet voor iedereen en niet voor alle soorten seks geschikt. Bespreek daarom met een zorgverlener welk innameschema voor jou veilig is.
Kan ik zomaar stoppen met PrEP?
Je kunt stoppen met PrEP als je deze niet meer nodig hebt. Het is wel belangrijk om niet direct na je laatste mogelijke hiv-contact te stoppen.
Hoelang je PrEP daarna nog moet gebruiken, hangt onder andere af van het soort seks en je innameschema. Vraag daarom medisch advies voordat je stopt.
Welke tests heb ik nodig voor PrEP?
Hiv-tests en controles van je nierfunctie zijn belangrijke onderdelen van PrEP-zorg. Ook onderzoek naar hepatitis B en C en regelmatige soa-tests spelen een rol.
Hoe kan ik PrEP krijgen?
Je kunt PrEP krijgen via een zorgverlener die ervaring heeft met PrEP-zorg.
Voordat je PrEP kunt gebruiken, zijn medische controles nodig. Een zorgverlener beoordeelt of PrEP geschikt voor je is en welk innameschema bij jouw situatie past.